sluit

Antonio Gramsci en de cultuurstrijd Laatste kaarten

Radboud Reflects

Macht draait niet alleen om politiek maar ook om cultuur. De Italiaanse politiek filosoof Antonio Gramsci signaleerde begin twintigste eeuw al hoe belangrijk ideologie is in de politieke strijd. Wat waren zijn ideeën? En waarom laten politici op links en rechts zich juist nu inspireren door zijn werk?

Kom en luister naar historicus Arthur Weststeijn en politiek filosoof Mathijs van de Sande over het belang van ideeën en cultuur in de politiek.

GEVANGENISGESCHRIFTEN
De Italiaanse filosoof Antonio Gramsci (1891-1937) staat te boek als een van de origineelste politieke denkers van de twintigste eeuw. Dat is verrassend omdat Gramsci tijdens zijn korte leven steeds achter de feiten aan leek te lopen en zijn beste jaren sleet in een fascistische gevangenis. Hoe valt te verklaren dat een studieuze marxist die het onderspit dolf tegen het regime van Mussolini, een centrale rol zou krijgen in de moderne politieke filosofie? Wat was de kern van wat Gramsci betoogde, en waarom spreekt hij nog altijd tot de verbeelding?

MACHT EN CULTUUR
Anders dan klassieke marxisten stelde Gramsci dat de klassenstrijd niet alleen over politiek en economie gaat, maar juist ook over cultuur en ideologische overtuigingskracht. Om te strijd te winnen moet je de ideeën van mensen veranderen. Verover de universiteiten, de media en het onderwijs om mensen gevoelig te maken voor jouw ideeën, dan kan vervolgens de politieke revolutie plaatsvinden. Historicus Arthur Weststeijn vertelt over Gramsci’s ideeën en legt uit op wat voor manier politiek, economie en cultuur volgens de Italiaanse denker met elkaar vervlochten zijn.

INSPIRATIEBRON
Het werk van Gramsci is niet alleen een inspiratie voor moderne politiek filosofen. Zijn ideeën worden ook omarmd door politici en politieke bewegingen. Voor linkse protestpartijen zoals het Spaanse Podemos of het Griekse Syriza vormen zijn ideeën een gids in het bedrijven van politiek. Tegelijkertijd lijken ook de partijen op de rechterflank de tactieken van Gramsci te hebben overgenomen zoals het docentenmeldpunt van Forum voor Democratie of Steve Bannon’s gladiatorenschool voor culturele krijgers. Waarom en op wat voor manieren laten politieke bewegingen zich inspireren door Gramsci? Politiek filosoof Mathijs van de Sande geeft tekst en uitleg.

CULTUURSTRIJD ANNO NU
Na twee korte lezingen gaan beide sprekers met elkaar in gesprek. Gaan cultuur en marxisme eigenlijk wel samen? Wat kan Gramsci ons leren over de huidige cultuurstrijd? Is er inderdaad sprake van een linkse culturele overheersing in de samenleving, zoals sommige rechtse denkers claimen? Of wordt het gevaar van het vermeend cultuurmarxisme overdreven?

OVER DE SPREKERS
Arthur Weststeijn is ideeënhistoricus en universitair docent Italiaanse geschiedenis aan de Universiteit Utrecht. Hij bestudeert het snijvlak tussen politiek en intellectuele cultuur, met name in de Nederlandse Gouden Eeuw en het moderne Italië. Hij vertaalde Gramsci’s gevangenisnotities welke onlangs zijn uitgegeven als het boek Alle mensen zijn intellectuelen (2019).

Mathijs van de Sande is politiek filosoof en als universitair docent verbonden aan de Radboud Universiteit. Hij promoveerde op de politiek van hedendaagse protestbewegingen, zoals Occupy en de Indignados. Zijn onderzoek richt zich met name op radicale democratie, anarchisme en politiek activisme.

DEELNAME
Deelname kost € 7,50 | Medewerkers van de RU en Alumni Benefits Card-houders betalen € 5,- | studenten, scholieren en Radboud Reflects-abonnees zijn gratis.

De nieuwste films, voorstellingen & debatten direct in je mail?

Ja, graag!

jouw voorkeur

Aanmelden