sluit

Jeanne d’Arc: heldin, heks of heilige

Radboud Reflects

Iedereen houdt van Jeanne d’Arc. Al sinds haar dood op de brandstapel in 1431 had zij een onweerstaanbare aantrekkingskracht op de meest uiteenlopende mensen. Er waren vrouwen die beweerden zelf Jeanne d’Arc te zijn; vlak na de uitvinding van de film werd al een filmpje over haar gemaakt; en zowel de nazi’s, politiek links als de feministen spanden haar voor hun ideologische karretje.

Kom luisteren naar theoloog Daniela Müller en cultuurwetenschapper Maaike Koffeman die vertellen waar die fascinatie vandaan komt en wie Jeanne d’Arc werkelijk was: heldin, heks of heilige?

JEANNE D’ARC
Slechts 17 jaar was Jeanne d’Arc toen zij, als legeraanvoerder en verkleed als man, de Fransen naar een beslissende overwinning leidde in de oorlog tegen de Engelsen. In een tijd waarin vrouwen nauwelijks opleiding genoten en geen wapens mochten dragen, was dit een ongelooflijke prestatie. Wat gaf haar zoveel zelfbewustzijn dat zij koning en krijgsheren aan haar zijde kreeg? Volgens theoloog Daniela Müller speelt religie een cruciale rol in het verhaal van Jeanne d’Arc, al wordt dit vaak buiten beschouwing gelaten. Ze ontleende haar autoriteit aan haar religieuze visioenen. “Ik ben de uitverkorene van God, dus jullie moeten mij gehoorzamen” was haar boodschap.

VAN HELDIN TOT HEKS
Maar toen haar politieke steun afbrokkelde, werden diezelfde religieuze visioenen haar fataal. Kerkelijke autoriteiten beschouwden haar uitspraken als hoogmoed en veroordeelden haar als ketter. Slechts een jaar na haar glorieuze militaire overwinning werd ze als heks verbrand. Haar veroordeling duurde trouwens niet lang: twintig jaar na haar dood werd Jeanne d’Arc alweer als heilige gezien. Ook nu nog speelt ze een belangrijke rol in het politieke debat in Frankrijk; cultuurwetenschapper Maaike Koffeman vertelt waarom.

POLITIEK
Omdat niet alle feiten uit het leven van Jeanne d’Arc bewaard zijn gebleven, is zij een tabula rasa waarop iedereen zijn eigen opvattingen kan projecteren. Al eeuwen gebruiken politici haar voor hun eigen gelijk. In het gesprek na de lezing legt Maaike Koffeman uit hoe het komt dat Jeanne d’Arc in Frankrijk nu vooral door extreem rechts als heldin wordt gevierd. Kan een vrouw waarover zoveel verschillende mythes de ronde doen, als voorbeeld dienen voor vrouwen anno 2020?

OVER DE SPREKERS
Daniela Müller is theoloog aan de Radboud Universiteit. Als kerkhistorica gaat haar interesse vooral uit naar individuen en groepen die in conflict kwamen met de kerkelijke autoriteit, met als zwaartepunt de Katharen en de inquisitie.

Maaike Koffeman is docent Franse taal en cultuur aan de Radboud Universiteit. Haar onderzoek richt zich met name op het bestuderen van culturele relaties tussen Frankrijk en Nederland.

Deelname kost € 7,50 | Medewerkers van de RU en het Radboudumc en Alumni Benefits Card-houders € 5,00 | Studenten en scholieren en Radboud Reflects-abonnees gratis

Attend

De nieuwste films, voorstellingen & debatten direct in je mail?

Ja, graag!

jouw voorkeur

Aanmelden